Wraz z początkiem nowego roku szkolnego wraca problem z obsługą darmowych podręczników. To właśnie nauczyciele bibliotekarze często samodzielnie zajmują się całym procesem w swoich szkołach – od przyjęcia dostaw, przez przenoszenie ciężkich paczek, rozpakowywanie i ewidencjonowanie książek, po kompletowanie, udostępnianie i wydawanie uczniom oraz późniejsze rozliczanie. Czy skoro podręczniki są bezpłatne dla uczniów, to praca nauczycieli bibliotekarzy też ma być „darmowa”? O tonie podręczników i przeciążeniu pracowników bibliotek szkolnych znów jest głośno.
W tym artykule oddałam głos nauczycielom bibliotekarzom z różnych szkół w Polsce, którzy dzielą się swoimi doświadczeniami, sposobami organizacji pracy i rozwiązaniami, jakie stosują, aby sprostać podręcznikowej logistyce. Ich historie pokazują, jak różnie może wyglądać organizacja tego procesu – od pracy jednej bibliotekarki z pomocą uczniów i nauczycieli, przez zespoły powoływane specjalnie do obsługi podręczników, po rozwiązania oparte na systemach bibliotecznych, arkuszach Excel czy tradycyjnie. Łączy je jedno: za „darmowymi” podręcznikami kryje się ogrom pracy organizacyjnej, administracyjnej i fizycznej.
Mam nadzieję, że te historie nie tylko pokażą, jak wygląda codzienna praca z podręcznikami, ale także pomogą nagłośnić problem, wesprą nauczycieli bibliotekarzy i pozwolą im odnaleźć się w tej nie zawsze łatwej organizacyjnie rzeczywistości, a być może znaleźć nowe sposoby na ułatwienie sobie codziennej pracy.
Dalsza część artykułu na kolejnych stronach. Kliknij w dany tytuł lub skorzystaj z czarnego przycisku „Następna”, by przejdź do dalszej części artykułu.
- Coroczny problem i przeciążenie bibliotekarzy
- Praca dla nauczycieli bibliotekarzy
- Ich głos ma znaczenie. Historie nauczycieli bibliotekarzy
- Od paczki z wydawnictwa do plecaka ucznia. Niewidoczna praca, bez której szkoła nie ruszy
- „Nie jest tak źle” – analogowa praktyka opracowania podręczników
- Podręczniki służą do użytkowania, a nie do stania na półce
- Istna orka na ugorze, czyli przemiana bibliotekarki od wróżki po kulturystkę
- Tona podręczników – kiedy darmowe podręczniki stają się ciężarem
- Wyprawka dla uczniów, czyli jak opracować podręczniki w papierowej księdze
- Widmo przerzucania książek… tonami
- Wszyscy na pokład! Od organizacji podręczników po kampanię „Dbajmy o podręczniki!”
- Masz pytanie? Zapytaj innych bibliotekarzy
12. Coroczny problem i przeciążenie bibliotekarzy
Ostatnio nauczyciele bibliotekarze bardzo uaktywnili się w mediach społecznościowych. Nie za sprawą standardowych zadań biblioteki szkolnej, ale obsługi podręczników, chwaląc się zdjęciami i filmami z toną książek do przygotowania dla uczniów na nowy rok szkolny. To właśnie nauczyciele bibliotekarze często przenoszą ciężkie kartony, ewidencjonują podręczniki, przygotowują komplety i je rozliczają – bez dodatkowego wynagrodzenia. Pamiętajmy, że jednocześnie bibliotekarz ma wspierać czytelnictwo, uczniów, grono pedagogiczne i nie tylko. Zorganizować Narodowe Czytanie i inne akcje. A już na październik trzeba przygotowywać Miesiąc Bibliotek Szkolnych i Noc Bibliotek.
Formalnie za organizację tego procesu odpowiada dyrektor szkoły. Wynika to wprost z art. 22aj ust. 2, zgodnie z którym czynności związane z zakupem do biblioteki szkolnej oraz gospodarowaniem podręcznikami, materiałami edukacyjnymi i ćwiczeniowymi wykonuje dyrektor szkoły. Oznacza to, że dyrektor ma kompetencje i odpowiada za prawidłowe gospodarowanie tymi materiałami. Nie oznacza to oczywiście, że musi osobiście wykonywać wszystkie czynności techniczne. Może organizować pracę innych osób i powierzać im określone zadania, np. związane z ewidencjonowaniem, przygotowaniem czy wydawaniem podręczników. Nie zmienia to jednak faktu, że powierzenie bibliotekarzowi wykonania określonych czynności nie jest równoznaczne z przeniesieniem na niego odpowiedzialności dyrektora za gospodarowanie podręcznikami.
Warto więc rozróżnić wykonywanie konkretnych czynności pomocniczych od kompetencji i odpowiedzialności za organizację całego procesu. Jeżeli w praktyce niemal całość obsługi podręczników zostaje na stałe powierzona nauczycielowi bibliotekarzowi, warto zadać pytanie, czy zakres tych obowiązków jest adekwatny do jego zadań, organizacji pracy biblioteki oraz czasu, który powinien przeznaczać na realizację podstawowych zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych oraz innych zadań statutowych szkoły.
Środowisko nauczycieli bibliotekarzy od lat domaga się jasnych standardów pracy, podziału obowiązków i dodatkowego wynagradzania za zadania wykraczające poza pracę bibliotekarza. Potwierdza to diagnoza środowiska nauczycieli bibliotekarzy, której wyniki opublikowano w marcu tego roku. W badaniu wzięło udział 1825 nauczycieli bibliotekarzy ze wszystkich województw w Polsce i reprezentujących różne typy szkół i placówek oświatowych. W ankiecie pytano m.in. o: warunki pracy w bibliotekach szkolnych, zakres realizowanych zadań, skalę obowiązków dodatkowych i subiektywną ocenę obciążenia pracą oraz problemy zdrowotne.
Diagnoza zakresu obowiązków nauczycieli bibliotekarzy wykazała, że brakuje systemowych (prawnych) mechanizmów ochrony przed nadmiernym obciążeniem, brakuje standaryzacji pracy nauczyciele bibliotekarza, rozmyto granice między zadaniami statutowymi a dodatkowymi, brak pomocy przy obsłudze tony podręczników. Całość opatrzono cytatami respondentów i wzbogacono o katalog ponad 100 obowiązków nauczycieli bibliotekarzy. Pełną diagnozę można przeczytać na stronie internetowej Związku Nauczycielstwa Polskiego Okręgu Śląskiego (oczywiście, jeśli znajdziecie chwilę pomiędzy podręcznikami).
Większość ankietowanych bibliotekarzy (ponad 52%), których dotyczy problem podręczników nie otrzymuje żadnego wsparcia. Jedynie 15% ankietowanych może liczyć na pomoc oddelegowanych przez dyrektora szkoły pracowników (są to często pracownicy obsługi). Pozostała grupa prosi o pomoc innych (często rodzinę i przyjaciół). Warto zauważyć, że ponad 86% ankietowanych nie otrzymuje za prace związaną z podręcznikami jakiejkolwiek gratyfikacji finansowej (chociażby w dodatku motywacyjnym).
Kliknij na czarny przycisk „Następna”, by przejdź do dalszej części artykułu.
