W czwartek 11 czerwca 2026 roku miałam okazję uczestniczyć w 8. Ogólnopolskiej Konferencji Bibliotekarzy i Pracowników Bibliotek Muzealnych pod hasłem „Więcej niż zbiory: biblioteka, która buduje relacje”. Lustro Biblioteki było też dumnym patronem wydarzenia organizowanego w Muzeum Historii Polski. Zebrałam kilka wrażeń po pierwszym dniu konferencji — trochę o wystąpieniach, trochę o rozmowach i trochę o tym, dlaczego takie spotkania są ważne dla naszego środowiska.
Tematyka budowania relacji w bibliotekach jest mi bardzo bliska. Z ogromną chęcią wzięłam udział w tym spotkaniu. Już sam tytuł dobrze zapowiadał to, o czym rozmawialiśmy przez cały dzień. Nie tylko o książkach, katalogach i zbiorach, ale przede wszystkim o ludziach, którzy wokół bibliotek tworzą wspólnotę.
Dobra energia od samego rana
Od porannej rejestracji przy Bibliotece Muzeum Historii Polski dało się wyczuć atmosferę środowiskowego spotkania. Było w niej coś więcej niż tylko konferencyjna formalność: rozmowy w kuluarach, powitania osób znających się z poprzednich edycji i ciekawość tych, którzy dołączali do grona bibliotekarzy z bibliotek muzealnych po raz pierwszy – jak ja. Całość przebiegła w ciepłej atmosferze i życzliwości. Dziękuję wszystkim za słowa uznania, miłe rozmowy i zaproszenia do Waszych bibliotek muzealnych!
Konferencję otworzył dyrektor Muzeum Historii Polski Marcin Napiórkowski. Było uroczyście, ale bez sztywnej atmosfery. Szczególnie zapamiętałam jego porównanie bibliotekarzy do archetypu mędrca i słowa o bibliotece jako miejscu, z którego wyrusza się w podróż, a dokładnie że „biblioteki to miejsca, z których wyrusza się na wyprawę, gdzie zaczyna się podróż, gdzie możemy rozpoznać nasze powołanie i dostać mapę skarbu”.
Najważniejsza tego dnia okazała się praktyka. Mowa o doświadczeniach instytucji, które na co dzień pokazują, że biblioteka muzealna może być przestrzenią interpretacji, edukacji, dialogu i budowania trwałych relacji.
Dobre praktyki i relacje
Pierwsza sesja, moderowana przez Annę Krzysztofik, kierującą Biblioteką Muzeum Historii Polski, prowadziła uczestników przez różne sposoby rozumienia biblioteki jako miejsca spotkania. Zaproszeni goście mówili o bibliotece jako przestrzeni interpretacji i relacji, o dialogu między przeszłością a współczesnością, o społecznym wymiarze bibliotek niezależnie od ich typu, a także o doświadczeniach Biblioteki Muzeum Historii Polski. Mogliśmy zobaczyć również codzienną pracę i projekty bibliotek Muzeum Pamięci Sybiru w Białymstoku, Europejskiego Centrum Solidarności w Gdańsku i Książnicy Pruszkowskiej im. H. Sienkiewicza.
W programie znalazła się też prezentacja Sekcji Bibliotek Muzeów, Galerii i Instytucji Kultury działającej w strukturach SBP. Przypomniała ona, jak istotne jest wzmacnianie branżowych więzi i wymiana wiedzy między osobami pracującymi w instytucjach kultury. Mówiono o działaniach sekcji, próbie opracowania koncepcji rozwiązań legislacyjnych dotyczących funkcjonowania bibliotek muzealnych, zapowiedziano zmianę przewodniczącej sekcji i zaproszono osoby pracujące w bibliotekach muzealnych do dołączenia.
W dyskusji po pierwszej sesji mocno wybrzmiał temat komercjalizacji i otwartości bibliotek muzealnych. Głos zabrali prelegenci i publiczność. Rozmawiano o wynajmowaniu oraz udostępnianiu przestrzeni bibliotecznych do nagrań, o konieczności indywidualnego podejścia do takich sytuacji, a także o ochronie zbiorów, w tym o przestawianiu książek i ingerowaniu w przestrzeń biblioteki. Podkreślano, że odpłatne udostępnianie biblioteki może wspierać jej budżet, ale nie powinno odbywać się kosztem podstawowych zadań: gromadzenia, katalogowania i opieki nad zbiorami, ani realizacji odgórnych poleceń przełożonych.
Debata pokazała też napięcie między promocją biblioteki, edukacją i budowaniem relacji a realnymi możliwościami zespołów. Biblioteka muzealna może być miejscem dialogu i współuczestniczenia, ale dodatkowe role warto podejmować wtedy, gdy pozwalają na to czas, ludzie, przestrzeń i zaplecze organizacyjne.
Budowanie relacji
Po przerwie kawowej rozpoczęła się druga sesja, moderowana przez Dominikę Zyśk z Muzeum Historii Polski. Druga sesja pokazała, że budowanie relacji w bibliotece może mieć naprawdę różne oblicza: od gier historycznych i działań ekologicznych, przez projekty dla seniorów, po spotkania z autorami, twórcami, czytelnikami i lokalną społecznością. Referaty pokazywały bibliotekę muzealną jako miejsce aktywne, reagujące na potrzeby odbiorców i potrafiące wyjść poza tradycyjne wyobrażenie o swojej roli. Prelegenci z bibliotek Muzeum Zamkowego w Malborku, Muzeum Literatury w Warszawie i Muzeum Niepodległości w Warszawie podzielili się również swoimi doświadczeniami, pokazując zrealizowane projekty.
Miałam okazję opowiedzieć o swoich relacjach z bibliotekarzami za pośrednictwem serwisu Lustro Biblioteki oraz spotkań na żywo, takich jak ta konferencja. W prezentacji „Widoczni w sieci, skuteczni w działaniu. Lustro Biblioteki jako platforma wsparcia i inspiracji dla bibliotek” pokazałam, jak Lustro Biblioteki od lat towarzyszy bibliotekarzom w codziennej pracy: informuje, inspiruje, nagłaśnia dobre praktyki, promuje biblioteki, wspiera w znajdowaniu pracy czy dodatkowych funduszy. Dziękuję za gromkie brawa i docenienie mojej pracy, zarówno na scenie bibliotekarskiej, jak i w kuluarach.
Pierwszy dzień konferencji zakończyło oprowadzanie po budynku Muzeum Historii Polski i Cytadeli Warszawskiej. Po godzinach referatów i dyskusji uczestnicy mogli zobaczyć miejsce, które stało się gospodarzem spotkania, z innej perspektywy – nie tylko jako salę konferencyjną, lecz także jako przestrzeń prezentacji historii i kultury, włącznie z widokiem na panoramę Warszawy. Był też czas na rozmowy w mniejszych grupach – a dla mnie szczególnie miłe było to, że wreszcie mogłam spotkać na żywo osoby, które wcześniej znałam tylko online.
Drugiego dnia konferencji uczestnicy – niestety już bez mojego udziału, z uwagi na inne zobowiązania – wrócili do rozmów o bibliotece jako miejscu integracji społecznej, edukacji kulturowej i skupienia. Program zamknęły debata o przyszłości muzealnych bibliotek oraz zwiedzanie Biblioteki Muzeum Historii Polski. Osoby, które jeszcze nie gościły w jej progach, zapraszam serdecznie do Warszawy lub do Lustra Biblioteki, gdzie znajdziecie reportaż o tej bibliotece.
Kolejna edycja konferencji w 2027 roku planowana jest w Malborku. Bibliotekarki z Muzeum Historii Polski pokazały wysoki poziom organizacyjny i mam nadzieję, że w Malborku uda się utrzymać wysoki standard wyznaczony przez gospodarzy tegorocznej konferencji oraz przygotować równie wartościowy program. Trzymam kciuki!
Źródło zdjęć: BMM, fot. grupowe dzięki uprzejmości Macieja Ciocha.
