Fragment średniowiecznego rękopisu z zapisem hymnu „Gaude Mater Polonia” oraz pierścień króla Zygmunta I Starego zaprezentowano dziś w Pałacu Rzeczypospolitej w Warszawie. To efekt działań restytucyjnych Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Obiekty można bezpłatnie oglądać w Pałacu Rzeczypospolitej, będącym skarbcem zbiorów Biblioteki Narodowej.
Oba zabytki zostały przekazane stronie polskiej 17 czerwca 2026 roku podczas Forum Polsko-Niemieckiego w Berlinie. Wraz z nimi do Polski powróciło także 11 miniaturowych eksponatów kolejowych pochodzących z przedwojennego Muzeum Komunikacji w Warszawie.
Szczególne znaczenie ma fragment średniowiecznego rękopisu z tekstem i zapisem muzycznym „Gaude Mater Polonia”, uznawany za najprawdopodobniej najstarszą zachowaną notację hymnu. Obiekt pochodzi z XIV wieku i stanowi niezwykle cenne źródło do badań nad historią polskiej kultury, liturgii i muzyki. Na kartach rękopisu zachowały się przedwojenne pieczątki Biblioteki Seminarium Duchownego w Płocku.
– Wraca fragment średniowiecznego rękopisu, zawierający najprawdopodobniej najstarszy zachowany zapis „Gaude Mater Polonia”. To jeden z najważniejszych utworów w historii polskiej kultury. Hymn, który od stuleci towarzyszył najważniejszym wydarzeniom religijnym, państwowym i narodowym. Trudno wyobrazić sobie bardziej symboliczny powrót niż powrót świadectwa jednego z fundamentów polskiej tradycji” – zaznaczyła Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego.
Drugim zaprezentowanym zabytkiem był pierścień przypisywany królowi Zygmuntowi I Staremu. Według przekazów źródłowych został wydobyty w 1791 roku z królewskiego grobu w katedrze na Wawelu przez Tadeusza Czackiego, a następnie trafił do zbiorów związanych z księżną Izabelą Czartoryską.
Konferencję otworzył występ chóru Jerycho, który wykonał „Gaude Mater Polonia”. Biblioteka Narodowa zaprasza wszystkich chętnych do oglądania odzyskanych obiektów w Pałacu Rzeczypospolitej codziennie (z wyjątkiem dni wyłączonych ze zwiedzania) w godz. 11.00–19.00. Dodatkowo 20 czerwca o godz. 12.00 oraz 27 czerwca o godz. 14.00 będzie można ponownie wysłuchać chóru Jerycho. Wstęp wolny!
Podczas konferencji prasowej ministra Marta Cienkowska podkreśliła, że każdy odzyskany obiekt ma znaczenie wykraczające poza jego wartość materialną. Jest świadectwem historii oraz dowodem pamięci o stratach poniesionych przez polską kulturę w czasie II wojny światowej. Obecnie resort kultury prowadzi ponad 200 postępowań restytucyjnych w 22 krajach. Od 2008 roku do Polski powróciło 915 utraconych dóbr kultury. W samym 2025 roku odzyskano 101 obiektów, a od początku 2026 roku – już 32 obiekty.
Źródło zdjęć: Paweł Morawiec
