Jaką rolę odgrywają książki i audiobooki w codziennym życiu Polaków? Czy słuchanie opowieści może wspierać dobrostan psychiczny, pomagać ograniczać czas spędzany przed ekranami i budować lepsze relacje z innymi ludźmi? Odpowiedzi na te pytania przynosi „The 2026 Story Report” – badanie przeprowadzone przez Storytel, poświęcone wpływowi literatury na dobrostan Polaków
W spotkaniu poświęconym prezentacji raportu oraz debacie ekspertów uczestniczyło również Lustro Biblioteki, śledząc najważniejsze wnioski dotyczące wpływu czytania i słuchania książek na jakość życia współczesnych odbiorców.
Debatę prowadziła Marta Nowak, dziennikarka Gazeta.pl, która zwróciła uwagę na wyzwania współczesnego świata.
– Żyjemy w świecie, w którym jesteśmy bombardowani informacjami i często trudno znaleźć nam chwilę na odpoczynek. Szukając sposobów na zadbanie o swój dobrostan i jak trochę zwolnić, Storytel zaczął się zastanawiać, czy jedną z takich rzeczy mogą być audiobooki. Czy historie, których słuchamy i które czytamy, mogą wpływać na to, jak się czujemy? – mówiła.
Audiobooki a poczucie dobrostanu
Autorzy badania sprawdzili, jak Polacy korzystają z książek i audiobooków oraz jakie miejsce zajmują one w ich codzienności. Wyniki pokazują, że słuchacze audiobooków częściej deklarują wyższy poziom dobrostanu niż ogół badanych. Aż 79% osób słuchających audiobooków ocenia swój well-being jako dobry lub bardzo dobry.
Jednym z najważniejszych wniosków raportu jest także problem nadmiernego korzystania z ekranów. Ponad połowa respondentów (52%) uważa, że spędza przed nimi zbyt dużo czasu, natomiast 48% badanych przyznaje, że audiobooki pomagają ograniczać ten nawyk.
Dr Sandra Frydrysiak, socjolożka i kulturoznawczyni, podkreślała, że audiobooki stanowią formę relaksu, która przynosi wymierne korzyści dla samopoczucia.
– Mamy silną korelację pomiędzy naszym dobrostanem, niezależnie od wieku, a konsumowaniem i słuchaniem audiobooków – zaznaczyła ekspertka.
Jak wyjaśniała, możliwość zanurzenia się w dłuższej narracji pozwala odpocząć od natłoku bodźców i skupić uwagę na historii, co sprzyja regeneracji psychicznej. Zwróciła również uwagę na interesujące wyniki badań wskazujące, że kobiety postrzegają osoby czytające lub słuchające audiobooków jako bardziej atrakcyjne.
Język, literatura i rozumienie innych
W debacie uczestniczyła również dr Joanna Flis, psycholożka, autorka książek oraz ekspertka projektu edukacyjnego Młode Głowy dotyczącego zdrowia psychicznego młodych ludzi. Punktem wyjścia do jej refleksji był słynny aforyzm Ludwiga Wittgensteina: „Granice mojego języka oznaczają granice mojego świata”.
– Język jest tym narzędziem, które służy odzyskiwaniu sposobów na uważnienie [lepsze rozumienie] swojej historii, własnych emocji, doświadczeń, pragnień i marzeń. Kultura jest takim językiem symbolicznym, który pomaga nam nie tylko odzyskiwać siebie poprzez symbole, ale także odkrywać siebie w historiach innych ludzi – podkreśliła.
Ekspertka podkreślała, że czytanie i słuchanie opowieści od wieków pomaga ludziom oswajać rzeczywistość oraz budować zdolność rozumienia innych osób. Zdaniem psycholożki rozwijanie kompetencji czytelniczych może przekładać się także na jakość relacji interpersonalnych, co ma szczególne znaczenie w kontekście obserwowanych dziś trudności społecznych wśród młodych ludzi.
– Czytanie literatury uwrażliwia nas na złożoność innych ludzi, ponieważ identyfikujemy się z bohaterami książki, którą czytamy albo której słuchamy. Dzięki tej identyfikacji przez moment tworzymy teorię umysłu innej osoby – wyjaśniała.
Audiobooki w codziennym życiu rodzin
Podczas spotkania wiele miejsca poświęcono również praktycznym aspektom słuchania audiobooków. Eksperci zwracali uwagę, że towarzyszą one odbiorcom podczas codziennych czynności – spacerów, dojazdów do pracy, prac domowych czy aktywności fizycznej – stając się wartościową formą stymulacji i kontaktu z kulturą.
Rozmawiano także o wpływie dźwięku na najmłodszych. Z danych przedstawionych w raporcie wynika, że dwie trzecie respondentów uważa, iż dźwięki pozytywnie wpływają na dzieci, wspierając ich koncentrację oraz wyciszenie. Słuchanie opowieści audio może korzystnie oddziaływać na rozwijający się mózg dziecka. Audiobooki często sprawdzają się podczas długich podróży samochodem czy innych sytuacji wymagających skupienia uwagi najmłodszych.
Audiobooki jako narzędzie troski o siebie i promocji czytelnictwa
Uważam, że wnioski płynące z „The 2026 Story Report” pokazują, iż literatura – zarówno czytana, jak i słuchana – może pełnić ważną funkcję w budowaniu dobrostanu psychicznego. Pomaga ograniczać czas spędzany przed ekranami, rozwija empatię, wspiera koncentrację oraz umożliwia chwilę zatrzymania w świecie pełnym pośpiechu i nadmiaru informacji.
Debata zgromadziła przedstawicieli mediów, nauki oraz branży książkowej. Było to wartościowe i merytoryczne spotkanie, dlatego cieszę się, że mogłam wziąć w nim udział i przybliżyć bibliotekarzom najnowsze wyniki badań dotyczących znaczenia literatury i audiobooków dla dobrostanu współczesnych odbiorców.
Temat ten jest szczególnie istotny dla bibliotek, które coraz częściej rozwijają ofertę audiobooków, udostępniają kody dostępu do platform streamingowych oraz promują słuchanie książek jako alternatywną formę kontaktu z literaturą.
Książki tradycyjne i audiobooki należy traktować jako wzajemne uzupełnienie. Audiobooki pozwalają dotrzeć do osób zabieganych, seniorów, osób z niepełnosprawnościami czy trudnościami w czytaniu tradycyjnego druku. Biblioteki wykorzystują je także podczas działań edukacyjnych i animacyjnych, wspierając rozwój czytelnictwa wśród dzieci, młodzieży i dorosłych.
Najważniejsze wyniki
Wśród najważniejszych wniosków raportu znalazły się:
- Książki i audiobooki wspierają nasz dobrostan. Od 84% do 93% regularnych słuchaczy w pięciu krajach zgadza się, że audiobooki przyczyniają się do poprawy ich dobrostanu.
- Polacy uważają, że audiobooki poprawiają ich samopoczucie. Aż 79% z nich określa swój well-being jako dobry lub bardzo dobry. A 86% osób korzystających z audiobooków uważa, że ta forma kontaktu z literaturą może pozytywnie wpływać na samopoczucie i jakość życia.
- Polski słuchacz, czyli mistrz regularności. 67% polskich użytkowników sięga po formaty audio codziennie lub co najmniej raz w tygodniu. Dla porównania, na rynkach skandynawskich częstotliwość ta jest nieco mniejsza: w Szwecji to 56%, a w Finlandii 58%.
- Audiobooki pomagają zmniejszyć czas spędzany przed ekranem zarówno u dorosłych, jak i u dzieci. 68% badanych uważa, że audiobooki pomagają dzieciom się wyciszyć, a 69% wskazuje, że wspierają koncentrację. Jeszcze więcej respondentów (79%) jest zdania, że dzięki audiobookom dzieci zdobywają nową wiedzę i rozwijają swoje kompetencje. 42% rodziców uważa, że mogą one pozytywnie wpływać na ograniczenie czasu ekranowego wśród dzieci.
- Audiobooki umilają codzienne czynności. 67% badanych uważa je za sposób na oswojenie rutyny i wniesienie odrobiny przyjemności do codziennych obowiązków.
- Audiobooki w Polsce demokratyzują czytelnictwo. W Europie czytanie tradycyjnych książek wciąż pozostaje domeną kobiet. Ciekawy wyjątek stanowi Polska – choć literatura drukowana nadal częściej wybierana jest przez kobiety, audiobooki cieszą się już równym zainteresowaniem wśród kobiet i mężczyzn.
- 31% Polaków ocenia słuchaczy audiobooków jako osoby bardziej atrakcyjne. Audiobooki w Polsce są postrzegane jako produkt aspiracyjny, kojarzony z nowoczesnym, interesującym stylem życia.
- Audiobooki napędzają polskie czytelnictwo. Od 53% do nawet 71% słuchaczy we wszystkich pięciu badanych krajach przeczytało więcej książek od momentu, odkąd zaczęli słuchać audiobooków (dla Polski – 66%). Kryminały to ulubiony gatunek.
O badaniu
Zanim pojawiłam się na debacie, miałam okazję dokładnie zapoznać się z raportem. Warto wspomnieć, że „The 2026 Story Report” został przygotowany na zlecenie Storytel przez niezależną agencję badawczą Trackit Insight. Badanie przeprowadzono w kwietniu 2026 roku metodą internetowych wywiadów panelowych w pięciu krajach europejskich: Polsce, Szwecji, Norwegii, Finlandii i Bułgarii. Wzięło w nim udział 5077 osób w wieku od 18 do 79 lat, po około 1000 respondentów z każdego kraju.
Źródło zdjęć: BMM
