Na przełomie listopada i grudnia miałam okazję wziąć udział w dwóch wykładach w ramach projektu „BiblioGreen – Rezydencje dla zrównoważonych bibliotek”. Jego celem było rozwijanie nowych modeli funkcjonowania bibliotek w duchu ekologii, współpracy międzysektorowej i kreatywności. Zachęcam do obejrzenia nagrań oraz przeczytania relacji i czerpania inspiracji.
BiblioGreen – Rezydencje dla zrównoważonych bibliotek
BiblioGreen to międzynarodowy projekt Goethe-Institut, którego celem było wzmacnianie roli bibliotek w działaniach na rzecz zrównoważonego rozwoju. Chodziło przede wszystkim o pokazanie, jak biblioteki mogą przekształcać się w miejsca edukacji ekologicznej, wymiany wiedzy oraz lokalnego zaangażowania społecznego.
Projekt obejmował rezydencje eksperckie, warsztaty i spotkania online, a także współpracę i networking bibliotek z różnych krajów: Armenii, Bośni i Hercegowiny, Gruzji, Grecji, Polski, Rumunii, Serbii, Słowacji, Turcji i Ukrainy. W Polsce uczestniczyły w nim m.in. Miejska Biblioteka Publiczna w Lublinie oraz Biblioteka Goethe-Institut w Warszawie.
Wykład ekspercki
27 listopada 2025 roku w przestrzeniach Biblioteki Goethe-Institut w Warszawie odbyło się spotkanie z dr Hanne Vogt – wieloletnią dyrektorką Biblioteki Miejskiej w Kolonii i Würzburgu. Wykład został zorganizowany w ramach wspomnianego projektu „BiblioGreen – Rezydencje dla zrównoważonych bibliotek”.
Spotkanie było otwarte dla wszystkich zainteresowanych, a frekwencja pokazała, że wizja zrównoważonej biblioteki naprawdę przyciąga uwagę. W wydarzeniu uczestniczyli bibliotekarze, animatorzy kultury oraz osoby zainteresowane rozwojem instytucji kultury. Po wykładzie był też poczęstunek, który sprzyjał dalszym rozmowom i wymianie doświadczeń. To właśnie w takich kuluarowych dyskusjach często spotykam bibliotekarzy, którzy regularnie śledzą Lustro Biblioteki.
Choć spotkanie odbywało się w języku angielskim, dzięki tłumaczeniu symultanicznemu wszyscy mogli swobodnie śledzić prezentację i aktywnie uczestniczyć w dyskusji. Pracownicy Goethe-Institut zadbali o świetną organizację i bardzo dobrą atmosferę – wielkie brawa!
Cieszę się, że udało mi się wygospodarować czas i przyjechać do Goethe-Institut. Takie spotkania – żywe, aktywne i pobudzające do dyskusji – bardzo lubię. Co ciekawe, o podobnych rozwiązaniach mówiłam sama podczas konferencji „Nowoczesne biblioteki – wiek bez barier” na początku listopada w Krakowie, więc tematyka prezentowana przez Hanne Vogt była mi szczególnie bliska. Relację publikuję z lekkim opóźnieniem, bo po drodze dopadła mnie choroba… ale już przechodzę do konkretów.
Dr Hanne Vogt podzieliła się doświadczeniami z realizowanych w Niemczech projektów, pokazując, że współczesna biblioteka może stać się centrum społecznej i ekologicznej transformacji. Omówiła strategie zrównoważonego rozwoju, które instytucje kultury mogą wdrażać zarówno w infrastrukturze, jak i w programach edukacyjnych, odwołując się m.in. do wytycznych IFLA.
Szczególną uwagę zwróciła na potencjał bibliotek jako miejsc spotkań, eksperymentowania i budowania lokalnych wspólnot. Pojawiły się przykłady projektów łączących biblioteki z artystami, edukatorami, rzemieślnikami i społecznością. Wiele z tych rozwiązań znam również z polskich bibliotek, dlatego nie będę się nadmiernie rozpisywać, ale poniżej zebrałam kilka inspirujących przykładów omawianych podczas wykładu:
- Fa-Bio – rowerowa biblioteka w Mannheim, zapewniająca dostęp do książek w przestrzeni publicznej oraz ofertę zajęć STEM i czytelniczych (tutaj film)
- MiniBib / grassroot library – inicjatywy bookcrossingowe, znane m.in. jako Little Free Libraries
- Bus Bibliothek Stadt Köln – mobilna biblioteka wykorzystująca pojazdy napędzane biogazem (więcej o tym projekcie tutaj)
- zielone biblioteki – działania takie jak warsztaty zero waste, moda cyrkularna, ogrodnictwo czy projektowanie wnętrz bibliotecznych inspirowanych naturą
- Green Library through Circular Economy – projekt Biblioteki Uniwersytetu Thammasat, pokazujący, jak dzięki gospodarce o obiegu zamkniętym i współpracy ze społecznością można realnie ograniczać odpady i emisję CO₂.
Dr Vogt przybliżyła również scenariusze bibliotek przyszłości opisane przez Roffa Hapela – tutaj znalazłam tekst w języku niemieckim – oraz wskazała na praktyczne zastosowanie koncepcji zrównoważonego rozwoju w bibliotekarstwie.
Wydarzenie potwierdziło, że biblioteki – dzięki swojej otwartości i elastyczności – są idealnymi miejscami do testowania nowych, zrównoważonych rozwiązań. Uczestnicy wychodzili z poczuciem inspiracji i z konkretnymi pomysłami do wdrożenia we własnych instytucjach, często we współpracy z użytkownikami i wolontariuszami.
Moda cyrkularna w bibliotece
8 grudnia odbył się webinar „Biblioteka/dom kultury jako centrum działań lokalnych”. Agata Zgliczyńska z Fundacji Mody Cyrkularnej opowiedziała o projekcie „Kultura w obiegu. Angażowanie w praktyce opowiedziane językiem mody”.
Podczas spotkania poruszono m.in. tematy biblioteki jako lokalnego huba, współpracy z NGO i mieszkańcami, współtworzenia działań prospołecznych i międzypokoleniowych, a także organizowania wydarzeń takich jak wymiany ubrań, pokazy mody czy warsztaty naprawy i odnawiania rzeczy. Prowadząca zaprezentowała przykład działań testowanych w Biotece w Lublinie. O Tygodniu Cyrkularnym w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Lublinie przeczytasz tutaj.
Frekwencja na spotkaniu online była raczej kameralna – sama dowiedziałam się o nim dość późno. Plus dla prelegentki, która po spotkaniu udostępniła uczestnikom swoją prezentację.
Na koniec mam jeszcze dobrą wiadomość: do Biblioteki Goethe-Institut w Warszawie na pewno wrócę, bo znalazłam tam kilka świetnych inspiracji dla bibliotekarzy. Jeden z projektów szczególnie przykuł moją uwagę i doskonale wpisuje się w założenia BiblioGreen. Oczywiście pokażę go w Lustrze Biblioteki i w moich mediach społecznościowych – obserwujcie, bo będzie warto!
Źródło zdjęć: BMM
