bibliotekiczytelnictwoksiążkikultura

Czytanie wzbogaca – promuj czytelnictwo niewielkim kosztem

Barbara Maria Morawiec
LB_NB

Jak powszechnie wiadomo, czytanie przynosi wiele korzyści: wzbogaca słownictwo, pogłębia wiedzę, porusza wyobraźnię, wspomaga koncentrację i poprawia pamięć, a nawet rozwija empatię. Powodów, dla których warto czytać jest tyle, ile dobrych książek. Jednak nie wszyscy dostrzegają wartości płynące z lektury. Właśnie w tym celu bibliotekarze (i nie tylko) starają się przekonać do czytania poprzez różnorodne, a nieraz zdumiewające akcje czytelnicze. W 2015 roku efektem tych inicjatyw było ponad 304 tys. imprez (choć nie wszystkie z książką w tle) zorganizowanych w ramach działalności bibliotek publicznych.

Oczekiwania czytelników są duże, dlatego bibliotekarze starają się wymyślać coraz to nowsze i urozmaicone propozycje akcji promujących czytelnictwo. W ostatnim czasie w środowisku bibliotecznym nastała na przykład moda na organizowanie regionalnych festiwali literackich. Tak jest m.in. w: Opolu, Sopocie, Zakopanem, Dąbrowie Górniczej. Jednak nie każdą bibliotekę stać na zaproszenie największych sław, sprowadzenie znanych gości czy przygotowanie szeregu atrakcji towarzyszących i konkursów.

Przede wszystkim trzeba rozwiać wątpliwości – nie chodzi o to, by organizować tylko wysokobudżetowe akcje czytelnicze i przeznaczać spore kwoty na promocję, lecz o zaprezentowanie sposobów na obniżenie tych kosztów. Bo dobrą akcję można zrealizować w wielkim stylu, za to niewielkim kosztem, a nawet bezbudżetowo.

Słusznym odniesieniem do tematu „czyTANIE wzbogaca” są słowa poety i dramatopisarza Jarosława Iwaszkiewicza, który twierdził, że „czytanie to odnajdywanie własnych bogactw i możliwości przy pomocy cudzych słów”.

Jak zatem poradzić sobie w sytuacji, gdy władze nie inwestują w bibliotekę lub w przypadku braku sponsorów i darczyńców? Oto kilka propozycji na zorganizowanie wydarzeń bez dużych nakładów finansowych. Pomysły można aranżować w dowolny sposób, zmieniać i dostosowywać do potrzeb i możliwości bibliotek, a także oczekiwań odbiorców. Kilka z poniżej zaprezentowanych pomysłów było organizowanych między innymi w ramach ogólnopolskiej Nocy Bibliotek.

Książki z sufitu

Prosto z londyńskich ulic do Polski trafiła nietypowa akcja udowadniająca, że książki mogą po prostu spadać z sufitu. Podczas Międzynarodowego Dnia Języka Ojczystego, który UNESCO ustanowiło 21 lutego, Biblioteka Śląska zorganizowała akcję „Książki z sufitu”. W jej ramach czytelnicy biblioteki przy wejściu otrzymywali nożyczki, które następnie posłużyły do odcięcia sznurka z przyczepioną książką. Nagroda oczywiście trafiała w ręce czytelnika. Przed przystąpieniem do takiej inicjatywy warto zorganizować zbiórkę książek wśród lokalnej społeczności lub zachęcić księgarnie do przekazania bezpłatnych egzemplarzy.

Literackie Koło Fortuny

Tanim i prostym sposobem na atrakcję towarzyszącą Nocy Bibliotek może być Literackie Koło Fortuny. Grę można rozbudowywać w dowolny sposób dodając poszczególne pola, np. z zadaniami czytelniczymi (autor, tytuł, cytat), zagadkami literackimi lub pytaniami dostosowanymi do wieku uczestników. Planszę koła fortuny można zrobić używając kartonu, kolorowego papieru i przyrządów piśmienniczych. Mechanizm wprawiający koło w ruch można zbudować za pomocą korka i pinezki. Alternatywą dla koła może być kolorowy parasol z naklejonymi napisami. Można również wypróbować wersję koła-tarczy z rzutkami.

Escape Room

Ta przeniesiona ze świata gier komputerowych logiczna zespołowa zabawa polega na uwolnieniu się grupy osób ze specjalnie zaaranżowanego pokoju. Zadaniem uczestników jest rozwiązanie ciągu zagadek i odnalezienie klucza lub hasła pozwalającego opuścić pokój.

Escape Room można zaplanować np. w stylu biblioteki z lat 60-tych, z tradycyjnymi katalogami i rewersami – tak zrobiła Biblioteka Główna Akademii Morskiej w Szczecinie. Uczestnicy zamknięci w pokoju musieli wykorzystać wskazówki ukryte w książkach i wykazać się znajomością dawnych procedur bibliotecznych. Z kolei Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Krakowie urządziła pokój w mrocznym i tajemniczym klimacie ze starymi skrzyniami i maszynami do pisania. W tym przypadku biblioteka postawiła na fabułę gry opartą na historii pisarza-rezydenta biblioteki, który ginie w niewyjaśnionych okolicznościach. Zadaniem uczestników zamkniętych w Escape Room było odnalezienie pisarza na podstawie pozostawionych tropów.

Kamishibai

Kolejna inspiracja wiąże się z teatrem obrazkowym, czyli Kamishibai. Jest to japońska sztuka opowiadania historii zamknięta w magicznej skrzynce. Obrazki umieszczane w skrzynce można stworzyć zapraszając najmłodszych na warsztaty ilustratorskie lub plastyczne. Tematem przewodnim może być np. znana bajka. Po wykonaniu obrazków prowadzący umieszcza karty w magicznej skrzynce, a następnie zaczyna opowiadać historię. Można zaplanować opowieść znanego motywu z książki. Jednak kamishibai to sposób na aktywną formę czytania połączoną z walorami edukacyjnymi i rozrywkowymi, dlatego warto wymyślać historię w trakcie jej opowiadania wspólnie z widzami. W ten sposób spotkanie przybierze interaktywną formę, gdzie za każdym razem opowieść potoczy się w innym kierunku.

czytelnictwo

Lustro Biblioteki w ramach akcji Noc Bibliotek przygotowało zestawienie 30 inspiracji na zorganizowanie ciekawych wydarzeń w bibliotece

Wśród nich znalazły się m.in.: Historia ze starych zdjęć, czyli prezentacja starych zdjęć w multimedialnej formie połączona ze spotkaniem z historią w tle i rozmowami mieszkańców czy Astronomiczne kalambury polegające na odgadywaniu gwiazdozbiorów. Warto wspomnieć też o inspiracji Głucha noc, podczas której obywają się warsztaty języka migowego oraz Bitwie na teksty i Tarocie książkowym.

Więcej inspiracji i pomysłów akcji promujących czytelnictwo, a także scenariusze warsztatów literackich dla dzieci oraz bezpłatne plakaty i inne materiały graficzne znajdziecie w Lustrze Biblioteki, które od początku wspiera Noc Bibliotek. Warto również zajrzeć na stronę internetową nocbibliotek.org, gdzie na „Półce z książkami” umieszczane są propozycje nadesłane przez bibliotekarzy – opłaca się skorzystać z dostępnych materiałów i wpisać je do programu różnorodnych inicjatyw realizowanych w bibliotekach. Jak można się domyślić wszystkie pomysły na promocję czytelnictwa są dostępne bezpłatnie, a ich wykonanie nie jest trudne, ani kosztowne. Wystarczy wszystko przemyśleć, zaplanować, dostosować do swoich możliwości, znaleźć grupę osób chętnych do pomocy i zaprosić do wspólnej literackiej zabawy. Z pewnością podjęcie tych kroków uświadomi uczestnikom, że czytanie książek sprawia, że stajemy się wartościowymi ludźmi.

Prezentacja została przedstawiona podczas Zjazdu Liderów Nocy Bibliotek

Barbara Maria Morawiec
Nowoczesna bibliotekarka, miłośniczka nietypowych książek i bibliotecznych zmagań w walce o czytelnika. Założycielka i red. nacz. Lustra Biblioteki. Autorka książek "Biblioteki cyfrowe: tworzenie, zarządzanie, odbiór" oraz "Biblioblog w pigułce - poradnik dla bibliotekarzy", a także wielu artykułów. Ekspert ds. bibliotek oraz prowadząca szkolenia dla bibliotekarzy i czytelników bibliotek. Od 2016 r. redaktor naczelna czasopisma "Biblioteka Publiczna" oraz doktorantka IINiB UJ.